Waterproductiviteit Vlaanderen

De waterproductiviteit geeft de verhouding weer tussen het bruto binnenlands product (bbp) en het watergebruik. De waterproductiviteit verbetert in de loop der tijd. In vergelijking met de Europese landen staat Vlaanderen relatief ver achteraan. Onze vooruitgang is gemiddeld in vergelijking met de rest van Europa.

Op deze pagina:

•    Evolutie waterproductiviteit

•    Positie waterproductiviteit Vlaanderen t.o.v. Europese landen

•    Meer informatie – methode en brondata

Evolutie waterproductiviteit

Het watergebruik is sterk gedaald sinds 2005, terwijl het bbp toeneemt. De waterproductiviteit verbetert dus in de loop der tijd. Een belangrijke opmerking hierbij is dat de grootste daling zit in het gebruik van koelwater. Als we koelwater niet in beschouwing nemen, dan blijft ons watergebruik relatief constant.

De energiesector is de grootste gebruiker van koelwater. Vooral voor de productie van elektriciteit wordt heel wat koelwater gebruikt, met name in de kerncentrale van Doel. Schommelingen in productieniveaus zorgen dus ook voor belangrijke schommelingen in koelwatergebruik. Daarnaast heeft de sluiting of ombouw van de steenkoolcentrales ook tot belangrijke reducties geleid.

De industrie heeft het grootste aandeel in het gebruik van oppervlaktewater en ander water. Het totale watergebruik (excl. koelwater) door de industrie blijft relatief constant, hoewel het gebruik van grondwater afneemt ten voordele van hemelwater en ander water (water afkomstig van het product of van andere bedrijven). Het overheidsbeleid via vergunningen, heffingen en sensibilisatie lijkt hier effect te hebben. 

Ook het gebruik van leidingwater is afgenomen. Huishoudens hebben het grootste aandeel in het gebruik van leidingwater en hemelwater. Het hemelwatergebruik van huishoudens is nochtans niet goed gekend. Ook voor handel & diensten is leidingwater de belangrijkste waterbron. Het gebruik van leidingwater neemt af door aanpassingen in gedrag (bv. minder lang onder de douche staan, het gras niet onnodig sproeien), waterbesparende technologieën (bv. een spaardouchekop, een toilet met twee knoppen, een waterzuinige wasmachine) en een grotere inzet van hemelwater. 

De landbouw is dan weer de grootste gebruiker van grondwater. Het totale watergebruik in de landbouw is volgens de statistieken relatief constant, maar de cijfers zijn zeer onvolledig. Andere databronnen geven aan dat het gebruik van oppervlaktewater en grondwater is in belangrijke mate is gestegen in 2017 en nog sterker in 2018, door droogteperiodes en vooral door de beregening van gewassen. Landbouwers gaan ook steeds meer op zoek naar andere waterbronnen zoals hergebruik van gezuiverd afvalwater van bedrijven en RWZIs.  

Meer details over de evolutie van watergebruik zijn te vinden op www.milieurapport.be.

Waterproductiviteit Vlaanderen t.o.v. Europese landen

Een internationale vergelijking maken voor waterproductiviteit ligt niet voor de hand. Het watergebruik in de Europese landen is heel divers en verschilt sterk per type water (koelwater, grondwater, oppervlaktewater) en per sector. Bovendien spelen klimatologische omstandigheden een belangrijke rol.

Het gebruik van koelwater is een belangrijke factor bij de internationale vergelijking. Hoewel het gebruik ervan in Vlaanderen sterk is afgenomen in de voorbije 20 jaar, is koelwatergebruik in Vlaanderen in vergelijking met de Europese landen relatief gezien het belangrijkste. Als we geen rekening houden met koelwatergebruik, dan verbetert de waterproductiviteit voor Vlaanderen sterk.

Voorts valt op dat de industrie in Vlaanderen een relatief belangrijke watergebruiker is. De samenstelling van de industrie speelt hierbij dus een grote rol (belangrijke verbruiken in de chemiesector bijvoorbeeld). Landbouw is daarentegen in de andere landen belangrijker en dan met name in landen uit Oost-Europa.

Het leidingwatergebruik is relatief gezien ongeveer even belangrijk in het totale watergebruik in de diverse landen. De herkomst van leidingwater (grondwater of oppervlaktewater) verschilt sterk van land tot land. Huishoudens zijn de belangrijkste gebruiker van leidingwater in alle landen. Het leidingwatergebruik per huishouden ligt relatief laag in Vlaanderen. Dit wordt bevestigd in diverse benchmarkstudies. Het inzetten op het hergebruik van hemelwater en waterbesparende technieken in het verleden bewijst hier zijn impact. Het hergebruik verder verhogen en nog meer inzetten op waterbesparing kan dit gebruik nog verder doen dalen.

Meer informatie

Laatst gewijzigd: november 2020

Volgende update: december 2021

Methode: Het totale waterverbruik is becijferd door VMM Mira voor de verschillende sectoren zoals huishoudens, landbouw, energie en industrie op basis van metingen en ruwe schattingen, met name voor landbouw. We maken een onderscheid tussen totale waterverbruik en het "verbruiken" van vers water, waarbij we corrigeren voor koelwatergebruik en direct gebruik van hemelwater. Met name de correctie voor koelwatergebruik geeft grote verschillen. De evolutie van waterverbruik wordt vergeleken met evoluties van het BBP. Om de evolutie binnen Vlaanderen in de tijd te bekijken is het BBP uitgedrukt in kettingeuro's met referentiejaar 2010. Bij een vergelijking tussen landen is het BBP uitgedrukt in € koopkrachtpariteiten. 

Brondata: 

Contacteer ons

Afdeling Partnerschappen met Besturen en Maatschappij (PBM)
02 553 80 56 (bereikbaar op werkdagen tussen 8.30 en 17.00 u.)