Ruimtebeslag in Vlaanderen gestegen naar 33,3 procent

  • 25 maart 2021

In de periode 2013-2019 is het ruimtebeslag in Vlaanderen gestegen van zo’n 442.000 ha tot ruim 453.000 ha, ofwel van 32,5 procent naar 33,3 procent van Vlaanderen. Dat komt overeen met een groei van ongeveer 11.000 ha of een groeisnelheid van ongeveer 5,1 ha/dag. De grootste stijging in oppervlakte wordt ingenomen door huisvesting en transportinfractructuur. In 58 Vlaamse gemeenten is het ruimtebeslag hoger dan of gelijk aan 50 procent. Het berekenen van het ruimteslag is een kernstatistiek van het Departement Omgeving, gepubliceerd samen met Statistiek Vlaanderen.

Ruimtebeslag is het aandeel van de ruimte dat is ingenomen door huisvesting, industriële en commerciële doeleinden, transportinfrastructuur of recreatieve doeleinden. Serres, parken en tuinen maken hier ook deel van uit. Dit stemt overeen met de Europees gehanteerde definitie van ‘settlement area’. Naast bebouwing of verharding bevat het ruimtebeslag dus bijvoorbeeld ook tuinen bij woningen, buurtparken, voetbalvelden en dergelijke. 

Landgebruik binnen ruimtebeslag in 2019

Binnen het ruimtebeslag komen verschillende vormen van landgebruik voor. Het ruimtebeslag in 2019 bestaat voor ongeveer 37,7 procent uit percelen voor huisvesting (huizen, inclusief tuinen). Wegen en spoorwegen nemen 18,2 procent in. Terreinen voor diensten en voor industriële en commerciële doelen (bedrijventerreinen, handelsruimten, inclusief parkings en groen op de percelen) zijn goed voor 14,1 procent van het ruimtebeslag. En 7,2 procent bestaat uit terreinen met recreatieve doeleinden (parken, sportterreinen of recreatiedomeinen). Landbouwgebouwen en – infrastructuur nemen meer dan 2 procent in beslag.

Grafiek landgebruik binnen ruimtebeslag 2019

Verder is het landgebruik van net geen 10 procent van de overig bebouwde terreinen niet eenduidig vast te stellen. Het gaat hierbij onder meer om panden zoals kerkgebouwen en monumenten en de terreinen eromheen of panden zonder duidelijk te lokaliseren adres zoals seinhuizen ed. 
Iets meer dan 10 procent van het ruimtebeslag bestaat uit niet verder gespecifieerde onbebouwde terreinen: dat zijn bijvoorbeeld terreinen met een transport-gerelateerde functie buiten de wegen en spoorwegen (pleinen of parkeerterreinen) en (tijdelijk) braakliggende terreinen in een sterk verstedelijkte omgeving.

Toename oppervlakte huisvesting en transportinfrastructuur

Volgens het Ruimterapport (RURA) van het Departement Omgeving bedroeg in 2013 de totale oppervlakte aan ruimtebeslag 32,5 procent van het Vlaamse grondgebied. Uit een nieuwe berekening op basis van de landgebruikskaart van 2019 blijkt dat het ruimtebeslag gestegen is naar 33,3 procent.  

In absolute termen kan de grootste netto-groei gevonden worden in de categorieën ‘Huizen en tuinen’ (meer dan 5.300 ha netto-groei) en ‘Transportinfrastructuur’ (meer dan 2.000 ha netto-groei, of ongeveer 1 ha/dag). De grootste relatieve groei kan worden gevonden voor de categorie ‘landbouwgebouwen en -infrastructuur’.  Deze categorie groeit in deze periode met iets meer dan 1.400 ha, of 17% van zijn oppervlakte in 2013.
 

Ruimtebeslag per gemeente 

In 58 gemeenten is het ruimtebeslag hoger dan of gelijk aan 50 procent. Uiteraard is dit het geval bij het stedelijk gebied zoals in en rond Antwerpen, Gent en de Vlaamse rand rond Brussel met gemeenten zoals Drogenbos, Kraainem, Wezembeek-Oppem. Uitschieters met een ruimtebeslag van meer dan 50 procent vinden we ook terug in gemeenten zoals Machelen, Hemiksem, Borsbeek en Wijnegem. Gemeenten zoals Voeren, Heuvelland, Gingelom en Pepingen hebben een laag ruimtebeslag.

Lees meer over de evolutie van het ruimtebeslag en bekijk het overzicht per gemeente

Persinfo

Brigitte Borgmans
Woordvoerder Departement Omgeving
M 0473 73 28 30
brigitte.borgmans@vlaanderen.be