Projectoproep ‘Samen verbeelden we de ruimte!’

Met de projectoproep ‘Samen verbeelden we de ruimte!’ wil het Departement Omgeving projecten ondersteunen die Vlaamse burgers sensibiliseren over en betrekken bij ruimtelijke uitdagingen in Vlaanderen.

 

Projectoproep

Geselecteerde projecten

Ruimtehelden

Kind en Samenleving   - Looptijd: januari 2022 tot eind december 2024  
 
De partners van het project ‘Ruimtehelden’ zijn Kind en Samenleving, de Vereniging Leerkrachten Aardrijkskunde (VLA), HoGent en de Vlaamse vereniging voor Ruimte en Planning (VRP). Samen willen zij het draagvlak voor duurzaam ruimtegebruik verhogen bij kinderen en tieners tussen 10 en 14 jaar. Met participatie van kinderen, tieners en leerkrachten ontwikkelen ze een kwalitatief en uitgetest leerpakket, met focus op zowel educatie als participatie.  Ze gaan na welke bekommernissen en weerstanden kinderen en tieners ervaren m.b.t. duurzaam ruimtegebruik. Verder onderzoeken ze hoe met die weerstanden kan worden omgegaan. 
Nadat een inventaris van bestaand materiaal is aangemaakt, zet Kind en Samenleving samen met enkele lokale besturen trajecten op om tieners inspraak te geven op grote woonprojecten in opbouw. De inzichten en ervaringen daaruit worden gebundeld in het leerpakket, dat uitgebreid getest en bijgeschaafd wordt door leerkrachten van de VLA, die ook linken naar de eindtermen van het basis- en secundair onderwijs aanbrengen.  
Tot slot zullen ze in samenwerking met de VRP de verworven inzichten in de vorm van aanbevelingen, randvoorwaarden en ontwerpuitdagingen ook doorgeven aan ruimtelijk planners en ontwerpers. 
 

Inclusief de Ruimte Verbeelden

Arteveldehogeschool   - Looptijd: februari 2022 tot en met januari 2025  
 
Met dit project willen Arteveldehogeschool, Samenlevingsopbouw Gent en Gents Milieufront met buurtbewoners en lokale organisaties aan de slag gaan rond duurzaam ruimtegebruik in hun eigen buurt. Het vertrekpunt is wat leeft bij buurtbewoners, met bijzondere aandacht voor bewoners in kansarmoede, van andere origine en van verschillende leeftijden, zowel jong als oud. Tijdens co-creatieve activiteiten worden de noden van de buurt en de ruimtelijke kansen verkend, waarbij buurtbewoners  samen voorstellen doen voor ruimtelijke projecten.
Alle betrokken zoeken samen een antwoord op de onderzoeksvraag: ‘Hoe kunnen we buurtbewoners betrekken om de functies van de aanwezige ruimte te bepalen en zo betrokkenheid en draagvlak te creëren rond duurzaam ruimtegebruik in Vlaanderen?’  
Het project wordt uitgevoerd in omgevingen waar de ruimte onderbenut wordt en de noden hoog zijn. Dat soort omgevingen zijn een ideale experimenteerruimte om methodieken en aanpakken te testen en steeds opnieuw te verbeteren. Doordat de projectpartners in verschillende wijken onderzoek doen, zijn de inzichten breed inzetbaar. In eerste instantie gaan ze aan de slag in de wijk Watersportbaan en Ledeberg en daarna in twee andere wijken met een andere ruimtelijke context.  

YET

HoWest  - Looptijd: mei 2022 tot eind oktober 2023  
 
Het Onderzoeks- en expertisecentrum Vital Cities, dat verbonden is aan Howest, wil in samenwerking met jongeren een digitale tool op hun maat ontwikkelen waarmee zij info over hun ruimtelijke leefomgeving kunnen delen: over de plekken die voor hen belangrijk zijn en de veranderingen die ze willen. Op die manier kunnen ze duidelijk maken wat hun droombeelden en wensen zijn voor de fysieke omgeving waarin ze in de toekomst leven. Het doel van de tool is een uitwisseling die aanzet tot dialoog tussen jongeren onderling en in tweede instantie ook met lokale beleidsmakers.  
Vital Cities zal de tool ook testen en de betrokkenheid bij jongeren voor en na afloop van het project evalueren. Ondersteunend didactisch materiaal en educatieve pakketten worden aangemaakt, zodat de tool en de bijproducten ervan ook elders gebruikt kunnen worden.  

Van Vraagkracht tot Draagkracht

Intercommunale Leiedal   - Looptijd: februari 2022 tot en met juli 2024  

Intercommunale Leiedal en partners UHasselt, Avansa Mid- en Zuidwest en Howest, willen een sterkere bewustwording creëren rond het ruimteneutraal en klimaatneutraal omgaan met onze beschikbare ruimte. Om een gestructureerde methodiek uit te werken, te testen en te evalueren zetten ze op twee niveaus trajecten op: de wijk en de regio.  
Op het niveau van de wijk wordt gewerkt in 3 naoorlogse wijken. Een resident verblijft enkele maanden in deze wijken. Hij/zij gaat de dialoog met de bewoners aan, bevraagt hun aanvoelen van het ruimtegebruik in hun wijk en detecteert eventuele ruimtelijke bekommernissen. Hij/zij luistert aandachtig naar wat er leeft, met als vertrekpunt het dagelijkse gedrag en de patronen die hieruit ontstaan op wijkniveau. De uitdaging is om de persoonlijke vragen om te buigen naar de ‘collectieve’ schaal van de eigen wijk en de regionale en Vlaamse uitdagingen.   
 Op het niveau van de regio worden een aantal spraakmakende interventies gedaan die de sociale ecologie en dynamiek even ontwrichten, zodat via dialoog een ruimtelijke debat -op gang komt.   
 

Wij zijn Ruimte

Goodplanet   - Looptijd: januari 2022 tot eind december 2024  
 
In dit project werkt GoodPlanet samen met partners Commons Lab, Architecture Workroom en Universiteit Antwerpen. Deze partners willen een les- en werkpakket uitwerken rond duurzaam ruimtegebruik toegepast op de schoolomgeving van een lagere school. Het project heeft raakpunten met verschillende thematieken: klimaat, energie, circulaire economie, water, mobiliteit, voeding en natuur. Het onderzoekt met welk les- en werkmateriaal men kennis kan doorgeven en het draagvlak voor duurzaam ruimtegebruik kan verbreden. Burgers worden bij de verschillende fase van het onderzoek betrokken. De evolutie en impact op de schoolomgeving wordt opgenomen de GoodSchoolDigiTool. Het lespakket is bedoeld voor de 3e graad lagere school, het werkpakket voor buurtgroepen (ook volwassenen). De geteste les- en werkpakketten worden vervolgens vrij ter beschikking gesteld van scholen.  

Doelstellingen

De gesubsidieerde projecten hebben als doelstellingen:

  • het verhogen van de betrokkenheid van Vlaamse burgers bij de manier waarop we in Vlaanderen de beschikbare ruimte gebruiken;
  • het vergroten van het draagvlak  bij Vlaamse burgers voor duurzaam ruimtegebruik, gebaseerd op principes zoals voorgesteld  in de strategische visie van het Beleidsplan Ruimte Vlaanderen van 18 juli 2018;
  • het verwerven van inzichten m.b.t. draagvlakversterking voor en/of educatie over duurzaam ruimtegebruik. 

De projecten richten zich naar de brede bevolking, jong en/of oud, met extra aandacht voor zij die minder gevoelig zijn voor ruimtelijke uitdagingen. Wat jongeren betreft komen projecten in schoolse en buitenschoolse context in aanmerking.
 

Achtergrondinfo

‘Meer doen met minder ruimte’

In 2018 keurde de Vlaamse Regering haar strategische visie voor het Beleidsplan Ruimte Vlaanderen goed. Deze visie zet een vernieuwde filosofie en aanpak voor het ruimtelijk beleid in Vlaanderen uit. Want net als alle andere grondstoffen op deze planeet, is ook onze leefruimte eindig. ‘Meer doen met minder ruimte!’ is daarom het motto. Dat doen we door harde functies zoals wonen, werken en recreatie vaker te combineren of verweven op één locatie. Ook door intensivering kunnen we ons ruimtebeslag beter laten renderen. Gebouwen en terreinen hergebruiken of tijdelijk gebruiken helpt eveneens om meer te doen met minder ruimte. 
Efficiënter ruimtegebruik betekent niet dat we onze steden en dorpen helemaal volbouwen. Parken, tuinen, (speel)bossen en vijvers zijn belangrijk om te ontspannen en gezond te leven en hebben een rol in de strijd tegen klimaatverandering. Groene ruimtes en waterlichamen houden bovendien regenwater vast, brengen verkoeling en zuiveren de lucht. 
Open ruimte moeten we vrijwaren. We hebben ze nodig om regenwater op te vangen, om gewassen te verbouwen en om biodiversiteit te verzekeren; om onze landschappen te kunnen bewaren en te ontspannen in het groen.
Bovendien moeten we internationaal uitstekend bereikbaar blijven om Vlaanderen competitief te houden. Een internationaal gerenommeerde luchthaven, performante zeehavens, een vertakt waterwegennet en een snel en grensoverschrijdend spoorwegnetwerk en wegennet dragen eraan bij dat Vlaanderen in de toekomst logistiek sterker staat dan ooit. 

De Kadertekst ‘Naar een duurzaam ruimtegebruik’  verduidelijkt wat duurzaam ruimtegebruik precies inhoudt en hoe dit in de strategische visie van het Beleidsplan Ruimte Vlaanderen vertaald wordt in een aantal basisprincipes:

  • Minder ruimte verspillen/ruimte verstandiger gebruiken
  • Open ruimte upgraden: van overschot naar kernwaarde
  • Een sterk net van groenblauwe aders weven
  • Voor iedereen een goede woonplek voorzien
  • Wonen en werken koppelen aan knooppunten en voorzieningen 
  • Een stevige ruggengraat uitbouwen binnen de Europese economische ruimte

Vlaamse burgers betrekken

Hoe we wonen, werken, ons verplaatsen en ontspannen heeft impact op de ruimte waarin we leven. Omgekeerd structureert de ruimte onze manier van leven en beïnvloedt die onze levenskwaliteit. Het is dan ook belangrijk dat burgers de ruimtelijke uitdagingen begrijpen en betrokken worden bij ruimtelijke ontwikkelingen.

De huidige gezondheidscrisis als momentum

De huidige gezondheidscrisis zette het afgelopen jaar een aantal maatschappelijke noden op scherp. Maar deze crisis kan ook in positieve zin een nieuwe maatstaf voor de toekomst zijn. De Vlaming herontdekte massaal de natuur dichtbij huis. Nooit werden de soms schaarse groene plekken intensiever gebruikt voor recreatie dan tijdens de afgelopen lockdownperiodes. De Vlaming herontdekte ook zijn eigen buurt. Daarbij kwam de behoefte aan speelruimte, ontmoeting en nabijheid, infrastructuur voor zachte mobiliteit en lokale voorzieningen naar boven. Verder steeg in de loop van 2020 ook de vraag naar woningen met tuin en appartementen met groot terras. Voortbouwend op die dynamiek willen we de maatschappelijke dialoog rond ruimtegebruik in Vlaanderen stimuleren.
 

Contacteer ons

Afdeling Partnerschappen met Besturen en Maatschappij (PBM)
02 553 80 56 (bereikbaar op werkdagen tussen 8.30 en 17.00 u.)