Nood aan stilte in een drukke regio – 20 jaar stiltewerking in Vlaanderen

  • 28 oktober 2021

Het stiltegebied Dender-Mark kreeg de internationale award Urban Quiet Park voor 20 jaar van volgehouden aandacht voor stilte, rust en ruimte. De burgemeesters van Geraardsbergen, Ninove en Galmaarden mochten de award in ontvangst nemen op de viering van 20 jaar stiltewerking in Vlaanderen. De sociaal-culturele organisatie Waerbeke en het Departement Omgeving lagen 20 jaar geleden aan de basis van stiltegebieden in Vlaanderen. Ondertussen zijn er tien officieel erkende stiltegebieden en is er aandacht voor luwte-oases in drukkere omgevingen. 

Bij het uitbreken van de coronacrisis vielen heel wat geluidsbronnen weg. Pas dan merkten we hoe bepalend geluid is in onze leefomgeving en wat het ervaren van stilte voor ieders gezondheid en welbevinden kan betekenen. We zien dat het beleven van natuurlijke geluiden heel hoog scoort en dat het thema aan maatschappelijk belang wint. De Europese Unie zet haar lidstaten aan om meer werk te maken van geluidsbeleid en de laatste stille plekjes te beschermen en te koesteren.

Stiltegebieden in Vlaanderen

Al in het begin van de jaren ’90 werden de eerste studies naar stiltegebieden in Vlaanderen uitgevoerd. Op Vlaams beleidsniveau bestond de noodzaak om geluidskwaliteit te bewaren waar die nog te vinden was. In de daaropvolgende jaren namen ook enkele provinciebesturen het initiatief om stiltegebieden af te bakenen. Stiltegebieden zijn unieke gebieden waar de nood tot bescherming voortvloeit uit de eigenschap stilte en rust. Stilte betekent niet de totale afwezigheid van geluid maar wel een aangenaam geheel van geluiden. Het gaat dus om gebieden met een goede akoestische kwaliteit; een aaneengesloten gebied van enkele km² groot dat een landelijk karakter heeft. 

Ondertussen zijn er in Vlaanderen tien gebieden officieel erkend en voorzien van het ‘Kwaliteitslabel Stiltegebied’. Het gaat om Gerhagen in Tessenderlo; de Schelde-oevers in Bornem; Kempenbroek op de grens van Bocholt, Bree en Kinrooi; De Liereman in Oud-Turnhout; Zwarteput op de grens van Bilzen, Lanaken en Zutendaal; Altenbroek in Voeren; Kalmthoutse Heide in Kalmthout; Wortel-Kolonie in Hoogstraten; Gestel in Berlaar; het Oost-Vlaamse deel van het gebied Dender-Mark.
Gilke Pée van het Departement Omgeving licht toe: “Stiltegebieden hebben een sensibiliserende werking. We willen zo het belang van geluidskwaliteit onder de aandacht brengen. Dat is nodig, zo blijkt uit de European Quietness Index. Vlaanderen, in het hart van Europa, is één van de minst stille regio’s.”

Naar luwte-oases in drukke omgeving

“Waar de werking rond stiltegebieden zich de afgelopen jaren toespitste op grote natuurgebieden, zet het Departement Omgeving de komende jaren ook in op rustige, prikkelarme omgevingen in woon- en werkomgevingen. Samen met partners binnen en buiten de Vlaamse overheid werkt het Departement Omgeving aan een programma Luwte-oases , zegt Kaat Smets van het Departement Omgeving. Luwte-oases zijn groenblauwe plekjes waar je ondanks een tegengestelde context (lawaaierig, fel beschenen, warm en verhard/verdicht) toch zintuiglijke kwaliteiten (akoestisch, maar ook thermisch, olfactorisch of visueel) kan ervaren. Ze bieden beschutting, afzondering en geborgenheid en dit in het hart van onze steden en gemeenten. De verschillende partners bundelen de krachten om lokale initiatieven vooruit te stuwen en zo de realisatie van luwte-oases op het terrein te versnellen.

 

Meer informatie

Meer informatie over het Kwaliteitslabel Stiltegebied en het Programmateam Luwte-oases
De viering van 20 jaar stiltewerking in Vlaanderen vindt plaats in de aanloop naar de jaarlijkse ‘Dag van de stilte’ in Vlaanderen en Nederland. Meer info: www.dagvandestilte.be en www.waerbeke.be.

Contact

Brigitte Borgmans                    
Woordvoerder Departement Omgeving
M 0473 73 28 30            
brigitte.borgmans@vlaanderen.be