Klimaatneutrale wijk met veel bomen

auteurs: Openbaargroen.be en Stad Leuven

Het woonuitbreidingsgebied Sint-Jansbergsesteenweg in Heverlee (Leuven) wordt een klimaatneutrale wijk met veel bos. Het bos zal het uitzicht en de identiteit van de wijk bepalen.

Het gebied ligt in Heverlee, tussen de Tervuursesteenweg, de Celestijnenlaan, de Sint-Jansbergsesteenweg en de Groeneweg. Het is een driehoekig stuk grond van ongeveer 9 hectare of ongeveer 18 voetbalvelden groot. Het moet een klmimaatneutrale wijk worden waar 400 à 450 wooneenheden komen.

Om tot een klimaatneutrale wijk te komen moet de CO2-uitstoot geminimaliseerd worden. Hiervoor wordt gewerkt op drie sporen: uitstoot door verbruik (energievraag minimaliseren, lokale hernieuwbare bronnen, …), uitstoot ingebed in de constructie (materialen, circulariteit, …) en captatie door het nieuwe bos. Om tot een regenwaterneutrale wijk te komen wordt het hellende terrein in terrassen aangelegd en voorzien van wadi’s, zodat het water tijd en plaats krijgt om ter plekke te infiltreren.

In het masterplan, uitgewerkt door het ontwerpbureau BRUT, LAMA (landschapsarchitect), DUSS (adviseur duurzaamheid en energie) en MINT (mobiliteitsdeskundige), wordt de site opgevat als een bos dat intermedieert tussen de nieuwe wijk en de bestaande omgeving. Het landschap en de bebouwing maken samen de klimaatneutrale ambities waar. “Dit innovatieve masterplan toont hoe woonverdichting in een suburbane context mogelijk is en een meerwaarde kan betekenen voor de omgeving,” aldus de ontwerpers.

Doorlopende bossfeer

Het is de bedoeling om zoveel mogelijk 'echt bos' te maken en andere elementen zo beperkt mogelijk te houden. Het bos is nodig om een klimaatneutrale wijk te bouwen. Binnen de doorlopende bossfeer worden er verschillende deelruimtes met een eigen functie afgebakend, van een rustig natuurbos over een actief speelbos tot een productief voedselbos.
 

Voorbeeldinvulling van het masterplan Sint-Jansbergsesteenweg

© Stad Leuven

  • Centraal bos (a)

Dit bos is het grootst: ongeveer 2,7 ha of bijna 6 voetbalvelden groot. Het is volledig publiek. In het midden komt een grote open plek waar je kan picknicken, sporten en spelen.

  • Voedselbos (b)

Aan de rand van de wijk, ongeveer 1,7 hectare groot. Hier komen voornamelijk planten die eetbare vruchten hebben of zelf eetbaar zijn. Om het voedselbos gecontroleerd te laten ontwikkelen, is er een afsluiting nodig. Het voedselbos kan beheerd en gebruikt worden door de ruime buurt, een beetje zoals bij buurtmoestuinen.

  • Speelbos (c)

Ligt dicht bij het kruispunt op de Sint-Jansbergsesteenweg, het nieuwe fietspad en het centrale gebouw. Er komen speelelementen voor kinderen, gemaakt uit natuurlijke materialen. Het is de ontmoetingsplek voor de buurt.   

  • Woonhofbos (d)

Ligt tussen de nieuwe woonwijken. Het is een aaneenschakeling van kleinere publieke groene ruimtes. Ziet er uit als een park, met vooral vaste planten. Op enkele pleintjes na zijn er geen verhardingen, al moeten de woningen natuurlijk wel bereikbaar zijn voor de hulpdiensten. 

  • Gemeenschappelijke bostuinen (e)

Bewoners van het aanpalende woonblok beheren deze bostuinen. Ze zijn beperkt verhard en er komen veel bomen. Een haag of vlakke terrasmuur vormt de grens.

  • Natte boszone (f)

Dit bos zorgt voor een groene buffer tussen de nieuwe woonwijk en de woningen aan de Groeneweg. Dit is het laagste punt van het gebied en gebruiken we gedeeltelijk om overtollig regenwater op te vangen. Zo ontstaat hier een 'nat' bos.

Terrassenstructuur, wadi’s en vijvers

Het regenwater vangen we op en laten we infiltreren of insijpelen in de grond. Dat is belangrijk voor de kwaliteit van het bos en om wateroverlast aan de Groeneweg te beperken.
Hoe vangen we water op?  

  • Horizontale terrassen

Die leggen we aan waar een helling is. De terrassen maken het terrein vlakker, waardoor het water meer tijd krijgt om in de grond te sijpelen.

  • Wadi’s

Wadi's zijn beplante greppels met een doorlatende bodem die bij hevige regenval het water een tijdje gecontroleerd bovengronds opvangen. Meestal staan deze wadi’s droog, maar als er veel water is, voorkomen ze dat de rioleringen overvol geraken met zuiver regenwater en vullen ze het grondwater aan.

  • Vijver

Aan het speelbos komt een vijver.

Woningen

De nieuwe woongebouwen gaan zoveel mogelijk in interactie met het bos, de verharding wordt tot een minimum beperkt en zowel open ruimte als bebouwing worden op een natuurinclusieve manier uitgewerkt. De compacte bebouwing wordt geconcentreerd in twee flexibele bouwvelden, aansluitend op bestaande buren maar tegelijkertijd afstand houdend met een ruime bosstrook. De locatie en de context bepalen uiteenlopende wooncondities en potenties voor een diversiteit aan typologieën. Vijf clusters van gebouwen worden georganiseerd rond woonhoven. Collectieve functies, zoals buurtlokalen en fietsenstallingen, verlevendigen de hoven. De verschillende doelgroepen worden rondom deze hoven vermengd.

De hele wijk is autovrij. Een nieuwe bovenlokale fietsroute loopt dwars door de wijk, die zo maximaal verknoopt met zijn omgeving en het fietsnetwerk.

Meer info over het masterplan.

Contacteer ons

Afdeling Partnerschappen met Besturen en Maatschappij