Grondwater

Grondwater in Vlaanderen is een schaars goed. De langdurige droogteperiodes tijdens de zomers sinds 2017 maakten dit meermaals duidelijk. De grondwaterstanden in de bovenste (freatische) watervoerende lagen stonden historisch laag en het duurde telkens tot een flink stuk in de winter om deze al dan niet gedeeltelijk hersteld te krijgen.

Door de hoge bevolkingsdichtheid, de toenemende verharding en gebrek aan voldoende infiltratie, het ontbreken van grote rivieren is de waterbeschikbaarheid per inwoner in Vlaanderen zeer laag. Deze zeer hoge waterdruk in de regio kwam tevens begin augustus 2019 in een internationale studie van het World Resources Institute aan bod waar een groot deel van Vlaanderen, als enige regio in West-Europa, deze dieprode inkleuring kreeg. Het zijn immers niet enkel de ondiepe watervoerende lagen die dienen te worden beschermd. De diepere niet-freatische watervoerende lagen, veelal afgeschermd door kleipakketten zijn ook gevoelig voor verdroging en/of kwaliteitsdegradatie door overexploitatie of onoordeelkundig gebruik.

Om de kwaliteit en kwantiteit ervan in de toekomst blijvend te garanderen, dient deze grondstof te worden beschermd. Een sturend vergunningen- en heffingenbeleid o.b.v. een langetermijnvisie is de basis. Het belang van een correct toezicht en handhavingsbeleid is hierbij niet te onderschatten om de gestelde doelen, zowel op vlak van kwantiteit als kwaliteit, ook effectief te kunnen realiseren. 

Wat is de rol van Omgevingsinspectie?

Controle op de exploitatie van grondwaterwinningen

Grondwaterwinningen worden voor verschillende doeleinden gebruikt. Zowel voor drinkwaterwinning, proceswater voor landbouw en industrie, geothermie als bemalingen bij bouwwerken zijn grondwaterwinningen in gebruik. De focus  richt zich tot klasse 1 ingedeelde inrichtingen (zie VLAREM-indelingslijst) Tijdens de controle gaat
bijzondere aandacht naar:

  • de vergunningstoestand;
  • het effectieve gebruik van het grondwater;
  • een correcte monitoring en onderhoud van de grondwaterputten;
  • het naleven van de eventuele bijzondere voorwaarden gekoppeld aan de grondwaterwinning.

Controle op de werkzaamheden van erkende boorbedrijven:

De aanleg van grondwaterwinningen en geothermische installaties gebeurt door een hiertoe VLAREL-erkend boorbedrijf. Controles aan de bron, namelijk tijdens de aanleg door het erkend boorbedrijf, worden uitgevoerd om:

  • te verifiëren of de werkzaamheden in de ondergrond worden uitgevoerd conform de code van goede praktijk. 
  • na te gaan of het boorbedrijf voldoet aan haar verplichtingen opgelegd in de bijzondere gebruikeisen van VLAREL, met bijzondere aandacht voor het correct voorafmelden van de boorwerkzaamheden aan de toezichthouder en het verifiëren van de correcte vergunningstoestand bij hun klanten alvorens de boorwerkzaamheden te starten.

Op dezelfde manier verloopt de controle op de correcte buitengebruikstelling van grondwaterwinningen door de erkende boorbedrijven tijdens de opvulwerkzaamheden, zodat mogelijke grondwaterverontreiniging via verlaten grondwaterwinningen vermeden wordt.

Controle bij ingedeelde inrichtingen op milieuvoorwaarden gelinkt aan het thema grondwater 

Verplichtingen hiertoe zijn verspreid uitgeschreven in de regelgeving en kunnen planmatig of routinematig worden gecontroleerd. Voorbeelden hiervan zijn de verplichte periodieke monitoring op het grondwater (bv. bij stortplaatsen, ontginningen of mestopslagplaatsen) of de voorschriften om verontreiniging te voorkomen (bv. vloeistofdichte vloeren, inkuipingen, tankkeuringen,...).