Beperkte afwijkingen - afmetingen - VCRO artikel 4.4.1

Kan gebruik gemaakt worden van artikel 4.4.1 van de VCRO om af te wijken van het maximaal aantal woongelegenheden, zoals in een RUP is vastgelegd?

Artikel 4.4.1, §1, lid 1 VCRO bepaalt dat kan worden afgeweken van ‘perceelsafmetingen, de afmetingen en de inplanting van constructies, de dakvorm en de gebruikte materialen’. 
Artikel 4.4.1 VCRO moet als uitzonderingsbepaling restrictief worden geïnterpreteerd. Bovendien blijkt uit de parlementaire voorbereidingen bij artikel 4.4.1 VCRO dat de lijst van ‘verboden’ afwijkingen niet limitatief van aard is (Parl. St. Vl. Parl. 2008-2009, nr. 2011/1, 136, waar dat niet wordt vermeld m.b.t. de toegelaten afwijkingen). Daaruit kan dan weer worden afgeleid dat enkel kan afgeweken worden van de voorschriften zoals vermeld in het eerste lid. Deze restrictieve interpretatie wordt bovendien ondersteund door de parlementaire voorbereiding bij artikel 111bis DRO (Parl. St. Vl. Parl. 2002-2003, nr. 13-15). Hier wordt immers geschreven: ‘de afwijkingsmogelijkheid volgens artikel 49 van het decreet bestaat enkel voor de voorschriften in verband met:..’. Dit standpunt is ook reeds bevestigd in de rechtspraak (RvvB 15 maart 2015, nr. S/1516/0814; RvvB 10 mei 2016, nr. A/1516/1098). 
Daarnaast kan, zelfs als het zou gaan om een principieel toegelaten afwijking, enkel een vergunning worden verleend in afwijking van de voorschriften indien het gaat om ‘beperkte’ afwijkingen. 
Het komt aan de vergunningverlenende overheid toe om het al dan niet beperkte karakter van de gevraagde afwijking in concreto te beoordelen (RvvB 1 april 2014, nr. A/2014/0248; RvvB 29 mei 2012, nr. A/2012/0213). Een afwijking kan niet worden toegestaan wanneer ze essentieel van aard is en dit moet worden onderzocht in het licht van de finaliteit en draagwijdte van de vigerende stedenbouwkundige voorschriften en verkavelingsvoorschriften waarvan wordt afgeweken (Parl. St. Vl. Parl. 2008-2009, nr. 1011/1, 136). 
Zo kunnen geen afwijkingen worden toegestaan die niet in overeenstemming zijn met de algemene strekking van het plan of de verkaveling (o.a. RvvB 10 mei 2016, nr. A/1516/1098) en dient het beperkt karakter te worden afgemeten aan de toepasselijke voorschriften (o.a. Rvvb 1 april 2014, nr. A/2014/0248; RvvB 21 januari 2014, nr. A/2014//0046; RvvB 21 januari 2014, nr/ A/2014/0072; RvvB 30 april 1013, nr. A/2013/0189). Evident mag de afwijking niet leiden tot een uitholling of omzeiling van de voorschriften (RvvB 19 mei 2015, nr. A/2015/0303; RvvB 19 mei 2015, nr. A/2015/0306). 
Een afwijking moet in het licht van bovenstaande punten zeer concreet worden beoordeeld door de vergunningverlenende overheid. Er mag niet geraakt worden aan de algemene strekking van het RUP. 

 Wat zijn de mogelijkheden en procedures om af te wijken van een RUP voor wat betreft de uitbreidingsmogelijkheden van een kleine supermarkt? De uitbreidingsambitie is niet conform de voorschriften van het opgestelde RUP. 

De mogelijkheden om van een RUP dat niet ouder is dan 15 jaar af te wijken, worden bepaald door art. 4.4.1 VCRO (via deze link: https://codex.vlaanderen.be/Portals/Codex/documenten/1018245.html#H1046308). 
Samenvattend: 
Er kunnen afwijkingen worden toegestaan met betrekking tot: 
•    perceel afmetingen, 
•    afmetingen van constructies, 
•    inplanting van constructies, 
•    de dakvorm, 
•    gebruikte materialen. 

Rechtspraak maakte duidelijk dat er énkel afwijkingen kunnen worden toegestaan die betrekking hebben op de opsomming hierboven. Er was hierover onduidelijkheid omdat art. 4.4.1 VCRO expliciet stelt dat er geen afwijkingen mogelijk zijn wat betreft de bestemming, de V/T-index en het aantal bouwlagen. Je zou hieruit kunnen afleiden dat er dus wel afwijkingen kunnen worden toegestaan op vlak van alle andere aspecten. 
Een vergunningsaanvraag waarbij er bijvoorbeeld enkel wordt afgeweken van de afmeting van de winkel (= een uitbreiding van de footprint), zou in aanmerking kunnen komen voor vergunning. Al lezen we dat de functies die het RUP voorstelt, niet haalbaar zijn. Als het RUP een supermarkt niet langer toelaat als bestemming, dan is een uitbreiding niet vergunbaar, omdat een afwijking op bestemming niet toelaatbaar is. 
Op procedureel vlak leidt een afwijking van het RUP ertoe dat de gewone vergunningsprocedure wordt gevolgd, waarbij er een openbaar onderzoek wordt georganiseerd. Een project dat conform is aan een RUP volgt de vereenvoudigde procedure, die heel wat minder lang duurt dan een gewone procedure. Verder heeft het afwijken van een RUP geen procedurele gevolgen. Het dossier wordt ingediend via het omgevingsloket met de gebruikelijke dossiersamenstelling. Het RUP kan wel vereisen dat een afwijking wordt gemotiveerd, bijvoorbeeld door de afwijking en de effecten ervan op de omgeving grondig te beschrijven. 
 

Vragen over concrete dossiers?

Met vragen over concrete dossiers kan u terecht bij uw gemeente. Die is bevoegd voor de meeste vergunningsaanvragen en is het best geplaatst om uw dossier te beoordelen.